Grondlaag kalk.

Toen we hoorden dat Mathias maar drie dagen nodig heeft om onze gevel te bepleisteren, dachten we dat daar het opbouwen van de steiger en het afplakken niet bij gerekend was. Sinds vandaag weten we wel beter. Vanmorgen zijn we meteen aan de slag gegaan om de mengmachine aan de praat te krijgen. Nadat het mengsel de juiste consistentie heeft, krijg ik de nodige instructies. Eerste schep ik vijf emmers water uit enkele grote tobbes. Daar gaan zes zakken trasskalk bij. Dan kan de machine even draaien om alles goed te mixen. Ondertussen leg ik de volgende lading kalk klaar. Tegen die tijd zijn de professionals al flink bezig om de kalk tegen de muur te spuiten en uit te smeren. Het duurt dan ook niet lang voor ik de gemixte kalk in de voorraadbak kan kieperen. En dan begint het spel opnieuw.
De kalk is niet altijd perfect. Meer dan eens is het mengsel te droog om goed in het stro te kunnen spuiten. Al gauw gebruik ik zes emmers water op zes zakken kalk. De kalk moet er ook wat sneller bij zodat er genoeg tijd is om het goedje grondig te mengen. Tegen de middag begint het goed te gaan. Al blijkt de kalk de ene keer iets te droog, dan weer iets te nat. Je hebt nu eenmaal niet de tijd om het zaakje precies af te meten. We kunnen alleen ons best doen.
De ene na de andere muur wordt in de kalk gezet. Dat gaat ontzettend snel vooruit met zo'n spuit. Nog voor vier uur zijn alle gevels voorzien van de eerste laag. Tegen onze gevel hangt nu ruim zes ton trasskalk. Daarbij hebben we bijna drieduizend liter water gebruikt. Na een half uurtje opruimen zijn de werkmannen klaar. Morgen komen ze nog even terug om de steiger af te breken. Ik krijg nog de raad om het houtwerk na te kijken op kalkspatten. De eerste dag kan je die vanzelf afvegen. Binnen twee dagen als de kalk begint uit te harden wordt dat een stuk moeilijker. Bovendien staat de stelling er nu nog. Het wordt dus weer een lange dag. Maar het resultaat is geweldig, ons huis is eindelijk winddicht!

Voorbereiding voorgevel.

We hebben de voorbije dagen onafgebroken gewerkt aan onze gevel. Ondertussen zijn alle gaten van de voor- en achtergevel zorgvuldig opgevuld met stroleem. Dankzij het warme weer droogt die natte stroleem op enkele dagen. Beide gevels zijn ook met de grastrimmer gelijk geschoren. Dat worden uiteindelijk nog vrij strakke gevels. Al vinden we dat niet zo erg belangrijk. Je mag gerust blijven zien dat het een strobalenhuis is.
In de noordelijke zijgevel zitten nog heel wat gaten. Of we die muur nog kunnen scheren moeten we afwachten. Dat is niet ideaal maar we hebben wellicht geen tijd meer. Dit weekend moeten we nog heel wat rietmatten op het houtwerk nieten. Als we tussendoor de grootste gaten nog kunnen opvullen met los stro zijn we al tevreden. De steiger van de stucadoor staat al te wachten en maandag beginnen we eraan. Dan is het eindelijk zover en komt de langverwachte kalk ertegen. Ergens vinden we het jammer dat dan het stro definitief zal verdwijnen. Nu de plastiek van de gevel gehaald is, zie je eindelijk weer dat het een strobalen huis is. Dat heeft de voorbije weken toch weer heel wat leuke commentaar van fietsers opgeleverd.

Voorbereiding zijgevel.

Tussen enkele andere afspraken door werken we naarstig verder aan de gevel. De punt van de achtergevel is een tijdrovend karwei. In de eerste plaats omdat strobalen nu eenmaal rechthoekig zijn. We hebben die driehoek zo goed mogelijk opgevuld toen we de stromuren bouwden. En eerlijk gezegd waren we daar toen best tevreden over. Na de leem aan de binnenkant is die muur uiteraard aardig samengetrokken waardoor er bovenaan toch wat gaten zijn ontstaan. Dat moeten we dus zo goed mogelijk opvullen met stroleem. Vooral omdat net hier de warmte zal ontsnappen. We besteden er dus de nodige aandacht aan. Dat we dan geen tijd hebben om de zijgevel deftig te scheren, kan ons niet schelen. Of toch niet zo erg.
Het blijkt een lastige klus omdat we nu de leem bovenop de stelling moeten krijgen. Omdat de stelling niet zo erg groot is betekent dat leem en water in emmers via de ladder op de stelling heisen en dan op de stelling met de mixer aan de slag. Dat is niet geweldig comfortabel! We moeten de stelling bovendien een keer of drie verzetten om de hele muur af te werken. De hitte van de laatste dagen is daarbij geen pretje. We zullen de komende week al aan de voorgevel beginnen zodat we met de zon mee kunnen draaien: 's morgen de voorkant, 's middags de zijgevel en 's avonds de achtergevel. Dan hoeven we niet meer in de felle zon te staan.
De voor en achtergevel zullen we vast nog behoorlijk kunnen voorbereiden. Zowel opvullen met stro en leem, deftig scheren als berieten. Voor de zijgevel zullen we wellicht hier en daar een stuk niet kunnen bijwerken zoals we het eigenlijk willen. Ach, soms moet je keuzes maken.

Voorbereiding gevel.

Een goede week geleden hebben we bericht gekregen dat de trasskalk voor de gevel in de loop van de volgende week geleverd wordt. De stucadoor komt dan begin juli die kalk tegen de gevel spuiten. Dat wil zeggen dat we nog twee weken tijd hebben om de buitenkant van onze stromuren bij te werken en op alle houten balken riet te nieten. Door een ongewone drukte op het werk heb ik de laatste twee weken nauwelijks aan het huis kunnen werken. Vanaf nu heb ik wat vakantie om goed verder te werken. Het zal nodig zijn.
Dit weekend zijn we gestart met de achtergevel. Eerst de plastiek eraf halen, dan alle grote gaten opvullen met stro. Vervolgens de kleinere gaten langs de randen nog eens opvullen met stroleem. Want los stro valt te gemakkelijk uit die smalle spleten. Door onze ervaringen van de voorbije winter weten we maar al te goed dat de cruciale punten van de isolatie tussen de balken en het stro zitten. Aan die koudebruggen willen we dan ook extra aandacht besteden. De onderkant van de muur gaat goed vooruit. Met een kleine stelling die ik gewoon kan oppakken kan ik de muur van het gelijkvloers helemaal afwerken. Het lastigste is het maken van de stroleem op die stelling. Maar ondertussen zijn we al wat meer gewoon.
We zijn uiteindelijk niet helemaal tevreden met de vooruitgang. Het neemt allemaal aardig wat tijd in beslag. Als we bedenken hoeveel muren we nog moeten doen - bovendien op grotere hoogte - gaan we het ergste vrezen. Het enige wat we daar aan kunnen doen is niet te veel piekeren en gewoon verder werken. We zien wel hoever we geraken. Wat we kunnen doen is meegenomen, de rest moet dan maar worden opgespoten met trasskalk. We zien wel hoe het vlot.

Binnenwanden.

Zaterdag zijn we met de hulp van schoonbroer J flink opgeschoten met de binnenwanden. Ruim de helft van de wanden is aan een zijde dichtgemaakt. Dat geeft ons de mogelijkheid om kabels en leidingen langs de open zijde in de wanden te installeren. Later vullen we die holte op met vlaswol om het geluid te dempen.

We beklagen ons een beetje dat we van die grote gipsplaten hebben gebruikt. Fermacell weegt duidelijk zwaarder dan gyproc. Dat maakt het toch wat lastiger om daarmee te manoeuvreren. Gelukkig is slechts de helft van de platen 120 cm breed. Anderzijds is het wel plezieriger werken met deze platen en blijkbaar zijn ze nog een stuk gemakkelijker af te werken. Dat zien we later wel.
Vandaag komen collega strobouwers ons een handje helpen. Iets na de middag staan de platen er allemaal tegen. Rest ons nog een muurtje dat we niet konden bouwen omdat de platen in de weg lagen. Het skelet kunnen we vandaag optrekken, zodat we later deze week de laatste platen kunnen bevestigen.

Ons huis krijgt nu eindelijk de vorm die we al lang voor ogen hebben. Het riante toilet verrast ons toch een beetje. En nu lijken de keuken en de eethoek weer een pak ruimer. Dat is wel prettig natuurlijk.

Kamp bouwen.

Na het bezoek van de architect, zijn we met veel enthousiasme weer aan het werk geschoten. De muur van de keuken en van een slaapkamer zijn ondertussen vakkundigopgetrokken (al zeggen we het zelf). De onderkant van de ramen laten we telkens samenvallen met de hoogte van twee of drie balen. Dat bespaart ons heel wat maatwerk. Bij de badkamer en de slaapkamer nemen we drie balen, omdat het uitzicht minder belangrijk is dan de lichtinval. Voor de keuken beperken we de hoogte van de muur tot twee balen. Zo behouden we het zicht op de tuin vanuit de keuken en de eetkamer. Of we het keukenraam tot tegen het plafond laten lopen, staat nog niet vast. Ook over de breedte van de ramen zitten we nog wat te twijfelen. We wachten nog een beetje af hoe het zicht wordt met de andere muren en ramen.

Na het bouwen van de allereerste muur bekroop ons het gevoel dat we dat prachtigehoutskelet wegstopten. Die prachtige open constructie zou weldra een huis worden, met veel muren die alles afsluiten. Ondertussen beginnen die muren vorm aan te nemen en geven ze al een heerlijk huiselijk sfeertje. Zelfs als het buiten vriest, blijft het binnen aangenaam om te werken. Wel fris uiteraard, maar dat spoort ons aan om flink door te werken.

R en C hebben nog een paar uurtjes van hun tijd opgeofferd aan ons goede doel. Nu hebben we de balken boven de ramen ook al kunnen isoleren met stro. Zo blijkt alweer dat samenwerken met andere bouwers het nog leuker maakt. Al is stromuurtjes maken altijd leuk werk. Net zoals de kinderen de gekste kampen bouwen met de strobalen, bouwen wij ons kamp, zij het wat groter. Zeker als je bedenkt dat we alleen maar hout, strobalen, wilgentakken en wat schroeven gebruiken, is de vergelijking zo gek nog niet.

Vooraan badkamer, achteraan keuken.

Zicht naar de badkamer.

Zicht op de slaapkamers.

De meester doet het voor ;-)

R volgt.

De achtergevel achteraan krijgt vorm.

Gaten in stromuren.

Net voor het weekend kregen we bericht van de architect dat hij onze muren nog eens wou bespreken. Aanleiding was het bezoek van Casa Calida op onze werf, dat een pittige discussie heeft losgemaakt binnen de vzw. Enkele bezoekers vonden de door ons gebouwde muren niet helemaal volgens de regels der kunst afgewerkt. De opmerkingen gingen over het niet inslijpen van de strobalen, over te weinig en te kleine schroeven, te lichte bevestigingshoeken en te veel gaten. Het verwondert ons enigszins, want Peter vond onze allereerste muur (die we ondertussen veel steviger hebben heropgebouwd) nog net kunnen. Toen heeft hij ons werk bekeken en verder geen dringende opmerkingen gegeven.

Het leek Peter best om ter plaatse alles eens grondig te bekijken en te bespreken. Zo gezegd, zo gedaan. Vandaag heeft hij dus alle muren bekeken en er een flinke sjot tegen gegeven. Hier en daar raadt hij aan om nog een paar extra stokken te kloppen in de onderste balen, die geven soms nog wat mee. Verder staat alles stevig genoeg. De belangrijkste opmerking was dat we de onvermijdelijke gaten die er nu nog zitten, zeker moet dichtstoppen voor we gaan lemen. Die gaten zijn koudebruggen die gegarandeerd voor condens en schimmelvorming zullen zorgen. Het was uiteraard de bedoeling die gaten nog zorgvuldig dicht te maken. Wij voeren dat werkje liever uit wanneer alle muren er staan. Stel dat we binnenkort toch besluit om een van die muren opnieuw op te bouwen, dan zou het gek zijn om al dat werk verloren te laten gaan. Het is trouwens een tijdrovend werk dat we beter doen terwijl we bijvoorbeeld op onze ramen wachten. Het is dus eigenlijk allemaal dik in orde. Blijkbaar wou Peter enkel wat zekerheid na de discussie van de vzw.

We hebben nog even het nut van de geul in de strobaal besproken en zoals we het nu bekijken, is het toch logischer die geul wel te maken. Het bespaart ons de moeite om nadien die ruimte tussen de balen vol te stoppen. Het maken van zo’n geul duurt minder lang dan stro tussen de balen te proppen. We hebben meteen een test gedaan en vinden dat een heggenschaar zeker zo goed werkt als een slijpschijf, en met veel minder lawaai. Vermits we geen grote slijpschijf hebben, besparen we zo bovendien een extra kost.

Nu de architect er toch is, bespreken we onze ideeën over de plaats en het formaat van de ramen voor de badkamer, keuken en kinderkamers. De hoogte van de onderkant staat al vast, we twijfelen nog over de hoogte van de ramen zelf en de breedte. Dat is dan weer een fantastisch voordeel van strobouw, je kan een stromuur altijd nog aanpassen of zelfs helemaal opnieuw opbouwen. Het kost alleen wat tijd.Buiten mag het dan vriezen, binnen wordt het snel aangenaam als het zonnetje op de 'ramen' schijnt.

In de hoek duiken onvermijdelijk gaten op die je niet mag vergeten op te vullen.

Het houtskelet verdwijnt stilaan nu de muren vorm geven aan de leefruimten.

Het begin van de muur van de keuken.

De muur van de badkamer waar de hoogte van de raam al duidelijk wordt, nu nog bedenken hoe breed dat raam moet worden.

Collega helpen.

Maandag kregen we een telefoontje van H, een collega strobouwer. Zijn houtskelet is zo goed als klaar en vandaag moet het dak vol stro gestopt worden. Op een weekdag is het niet evident om vrienden op te trommelen. Gelukkig heb ik vandaag vakantie en besef ik maar al te goed hoe belangrijk het is om je dak zo snel en droog mogelijk te isoleren. Ik stel mijn kennis en spierkracht dan ook graag ter beschikking. Met mijn ervaring erbij moet het zeker lukken op één dag. Tenslotte is net dat één van de leuke aspecten van strobouw, dat je mensen leert kennen, elkaar kan helpen en ervaringen kan uitwisselen.

Rond halftien kom ik aan op de werf. H zit al op het dak en schoonvader L stapelt beneden de balen op paletten die met de kraan op het dak worden gehesen. Na wat uitleg over mijn werkwijze beginnen we eraan. Gaandeweg merk ik dat een zacht hellend dak heel wat makkelijker werkt en andere mogelijkheden biedt. Je kan bovenop de geplaatste strobalen lopen en werken. Je hoeft dus niet voortdurend op planken te klauteren. En je kan ter plekke balen op maat maken.

Op een beetje motregen na blijft het trouwens droog. Tegen een uur of vier ligt het hele dak vol en zit ons werk erop. We mogen trots zijn op onze prestatie. Alles nog goed afdekken en morgen kan H nog wat gaten opvullen. En dan bouw ik mijn eerste stromuur.

Dakske vol met stro.

Wat een fantastisch weekend! Om te beginnen is er een geweldig herfstweertje. Of zeg liever een prachtig nazomers weertje. Ideaal dus om stro in het dak te stoppen.

Zaterdag starten we met een korte inspectie. Zo gunnen we onze vrienden R en C, strobouwers in wording die bij ons maar al te graag wat ervaring opdoen, rustig de tijd om wakker te worden. Ook vake en jeugdvriend L zijn van de partij. Na een korte babbel geven we naar beste vermogen wat instructies. Stilaan komt iedereen op gang en tegen de middag loopt alles behoorlijk vlot. De oude rotten vullen met een sneltreinvaart het dakterras met strobalen. En terwijl de jonge kerels het hellend dak aanpakken, zeulen de meisjes rond met strobalen en zorgen dat de werf ordelijk blijft.

Zondag komt Nonkel J helpen. R is weer van de partij en C+++ versterkt de gelederen. Op het hellend dak wachten ons de lastigste klusjes: een smalle band en enkele kleinere gaten waarvoor we balen op maat moeten maken. R maakt balen op maat voor het dakterras en de rest houdt zich bezig met het grote dak. Zonder al te veel overleg lijken we allemaal wel te weten wat van ons verwacht wordt. Na de middag is het grote dak klaar en zijn ook de gaten in het dakterras opgevuld. Dan resten ons nog wat gaten in het kleine dak en moeten we het hele zaakje beschermen met grote lappen plastiek.

Met het schitterende weer zijn er heel wat fietsers op de baan. We zien bijna voortdurend mensen stoppen om te kijken naar onze werken. Enkele mensen wagen het ons aan te spreken. Dat vinden we helemaal geen probleem. Vooral omdat we al gezien hebben dat we ons werk zeker tegen de avond klaar krijgen. Lichtjes uitgeput en met pijnlijke armen en benen kunnen we terugblikken op een energiek en ontzettend leuk weekend. Zo samen werken aan een huis, tussen al dat hout en stro is een zalige ervaring. Geweldig ook hoe iedereen echt gedreven bezig is. Ze hebben stuk voor stuk te kennen gegeven dat we volgende keer weer op hen kunnen rekenen. Daar zullen we uiteraard onbeschaamd misbruik van maken!
(Nog eens bedankt aan de helpers!)

Dakspanten.

Na de pijlers wordt de dakconstructie opgebouwd. Zo krijgt het huis de finale vorm. Nu dringt het echt tot ons door hoe groot het huis werkelijk is. Dit wil bovendien zeggen dat we stro in het dak kunnen stoppen. Dat moet op korte tijd en met droog weer gebeuren zodat het stro niet nat wordt.

We hebben met de schrijnwerker afgesproken om vandaag al te beginnen met het stro. Ten eerste is het nu al mooi en vooral droog weer. Maar ook handig is dat Leo, de helper van onze schrijnwerker ons kan helpen met het bedienen van de kraan. Zo geraken die balen stro veel gemakkelijker boven.

De eerste ervaringen met het kleine dak leren ons dat we de balen best eerst in vorm kloppen, zodat ze beter tussen de spanten passen. Het komt erop neer om met een stevige houten blok de lange zijkanten samen te kloppen zodat de balen terug wat minder breed worden. We doen dat werkje liever op de grond dan later op het dak. Als we het op voorhand hadden geweten, hadden we de balen op hun kant gestapeld zodat ze door hun eigen gewicht samengeperst worden.

Vandaag hebben we het kleine dak al gevuld en zijn we begonnen met enkele spanten van het grote dak. Morgen zullen we vooral veel balen stro op het dak leggen, zodat onze vrienden kunnen helpen met het opvullen van het dak. We hebben een beperkt aantal helpers opgeroepen, zodat we elkaar niet voor de voeten lopen.
Als we wat doorwerken kunnen we morgen vast en zeker alle balen, ook die voor het platte dak, boven krijgen. En dan zijn we klaar voor een gezellig weekend strobouwen.