Stores in de badkamer.

Na een jaar zie je de gebreken — of liever onafgewerkte — details in veel gebruikte kamers al lang niet meer. Tenzij je er op een gegeven moment bewust op let. De laatste tijd doen we dat met de badkamer steeds meer. Dan begint het natuurlijk vervelend te worden. We hebben een ruime badkamer die heel mooi zou kunnen zijn. Maar dat is nog niet zo. Of niet helemaal. Hoog tijd om daar wat aan te doen.
Om te beginnen werken we de raamkas af. Bovenaan steekt er nog stro door de gebarsten leem, die trouwens flink doorgezakt is. We ondersteunen de boel met enkele vakkundig geplaatste latjes, smeren er extra leem tegenaan en merken dan al een wereld van verschil. Met twee op maat gezaagde timmerpanelen ertegen ziet ons badkamerraam er eindelijk deftig uit.
Daarna pakken we de hobbelige stromuren aan. Eerst schrapen we de overdreven bulten af en werken we de hoek beter af. Daar zit een stevige barst in die we eerst opvullen met extra stro. Wanneer de stevige uitvlaklaag droog is, brengen we een sponslaag aan om de muren barstenvrij af te werken. Tussendoor lemen we de gaten tussen de balken van de zoldering netjes dicht. Het is een lastige klus omdat het allemaal kleine vakjes zijn. Na vier leemgangen begint het er eindelijk op te trekken.
De laatste aanpassing is voorlopig het ophangen van de stores. We hebben die vorig jaar samen met de stores van de slaapkamers gekocht. Nu kunnen we ze eindelijk ophangen. Voor de badkamer hebben we een variant in donker hout gekozen. Dat geeft een extra warm gevoel in de badkamer. Nu kunnen de buren eindelijk niet meer binnenkijken. Of juister gezegd: nu hebben we niet langer het gevoel dat er iemand zou kunnen binnen kijken als we in de douche staan.

Afwerking interieur.

Tijdens de koude dagen in deze winterperiode verleggen we onze aandacht naar de binnenkant. We wonen nu al meer dan een jaar in ons huis maar moeten toegeven dat in de meeste kamers wel iets niet helemaal in orde is. In de mate van het mogelijke halen we elke week een paar emmers leem naar binnen zodat we een paar muren nog een laatste afwerklaag kunnen geven.
De eerste muur die onze aandacht krijgt is die na de brand vorig jaar nogal snel moest heropgebouwd worden. Die heeft eerst nog een behoorlijke uitvlaklaag nodig. Pas daarna kunnen we met sponzen beginnen. Nadat de rand wat mooier rond gezet zijn, merken we dat het houtwerk naast het raam nog deftig afgewerkt moet worden. Deze keer laten we het niet liggen.
Na al die tijd blijven we het een leuke bezigheid vinden om met leem te werken. Het lukt best om het allemaal proper te houden. Met een stuk afdekzeil wordt het ergste gemors opgevangen. De rest laten we drogen en vegen we dan vanzelf weg. Het is een van de talrijke voordelen van leem. De opgeveegde leem kiepen we simpelweg terug in de bak, die gebruiken we volgende keer opnieuw.
Binnenkort komt de badkamer aan de beurt. Daar zit nog altijd de tweede ruwe laag op. Dat wordt een groter karwei, maar het resultaat zal ook meer effect hebben.

Muur met een deur.

Voor ons hoeft niet alles voorgekauwd te zijn. Voor ons liever geen deur uit de doehetzelfzaak. We willen best eens wat anders proberen. Omdat we onze deuren toch zelf maken werken we een ideetje uit. In plaats van een gewone houten of geschilderde deur willen we het deurkader bekleden met overschot van de rietmatten die we hebben gebruikt als ondergrond voor de kalk van de gevel. Zo gezegd zo gedaan, zou je denken. Maar het blijkt niet zo eenvoudig te zijn. En eerlijk gezegd geeft het geen geweldig resultaat. Van ver (en op de foto's) ziet het er best goed uit. Maar van dichterbij (of in werkelijkheid) zit het riet niet dicht genoeg op elkaar zodat het kader en de viltmatten nog te zien zijn. Voorlopig laten we de toiletdeur nog even hangen.
Ondertussen hebben we de muur wel geschilderd zodat dit stukje van ons huis er eindelijk wat gezelliger uitziet. Nu vragen we ons af waarom we zo lang op die fermacell platen hebben zitten kijken. Echt veel werk was het niet en onze huiskamer ziet er plots duizend keer beter uit.

Toiletdeur.

Meer dan een jaar lang heeft een (doorzichtig) gordijn ons toilet afgeschermd. Zelf hebben we dat nooit als lastig ervaren. Tot onlangs op een verjaardagsfeestje een paar kinderen commentaar gaven op de activiteiten van anderen op het toilet. Toen hebben we besloten dat het tijd is voor een deftige deur.
De oorspronkelijke deuropening liep nog tot het plafond. Omdat hier later nog een trap moet komen, gaan we de deuropening verlagen tot net onder die trap. De trap zal langs de muur naar boven lopen. Je moet dus later onder de trap door naar het toilet. De deuropening zal nog net iets meer dan twee meter hoog zijn. Wat ons betreft ruim genoeg.
Onze eerste zorg is om de deuropening aan te passen. We hebben nog wat balkjes en enkele stukken fermacell platen liggen. Die zullen wel volstaan om deze deuropening en die van de technische ruimte af te werken. Uiteindelijk stoppen we er weer aardig wat uurtjes in. Na de houten draagstructuur moeten we eerst de fermacell op maat zagen en vastschroeven. Hier en daar moeten we twee platen aan elkaar zetten. Dat doen we uiteraard aan de binnenzijde van de bergruimte en het toilet. Daarna kunnen we het boeltje opvoegen en schuren. Dat herhalen we nog een keer om alles mooi effen te krijgen. Ook de muur in het toilet voegen we nu eindelijk op.
Na een weekend flink doorwerken, hebben we de muren mooi afgewerkt. Volgende week kunnen we die schilderen. Dan kunnen we eindelijk de deuren zelf gaan maken.

Gevel afgewerkt.

Vrijdag bepleisteren Jorn en Mark de achtergevel nog. Tussendoor legt Jorn me uit hoe ik de plastiek van de ramen moet halen. Het is in wezen simpel. Ik snij de afplaktape zo dicht mogelijk tegen de bepleistering af, zodat er een scherpe propere rand ontstaat. Een stukje van de tape blijft gewoon onder de bepleistering zitten. Het is vooral belangrijk met een scherp mes aan de slag te gaan en niet te snel willen gaan. Met restjes natte kalk vullen we meteen de kleine gaatjes in de hoeken waar de tape wat dubbel heeft gezeten.
Doordat de zon in de voormiddag op de achtergevel staat, kan het sponzen snel beginnen. Net na de middag zijn we daarmee klaar en even later vertrekken de pleisteraars. Dan is het aan ons om verder alle plastiek te verwijderen. We concentreren ons eerst op de ramen en pakken dan de houten balken van het dak aan. We vegen meteen het ergste vuil van de stelling zodat er zeker niets tegen onze prachtige gevel waait. Uiteindelijk geraken we niet helemaal rond voor het donker wordt.
Gelukkig hebben we nog een heel weekend om alle balken na te kijken en de stelling op te kramen. Zaterdag besteden we aan de achtergevel en aan het proper maken van het houtwerk. We doen het rustig aan want als de stelling weg is, geraken we er niet meer bij. Zondag ruimen we de stelling rustig aan op en maken we de omgeving rondom het huis weer netjes. Dan rest ons enkel nog wat foto's te maken.

Tweede kalklaag.

Mathias van het Leemniscaat heeft af en toe de neiging wat overdreven joviaal, ja soms zelfs wat macho, voor de dag te komen. Dat is niet meteen onze stijl, maar wie wat verder kijkt, merkt snel dat onder dat defensieve laagje een gedreven goeie gast schuilgaat. In tegenstelling tot sommige andere aannemers kan je met hem gerust een en ander afspreken. Zo heeft hij gisteren de stelling gebracht zodat we die zelf kunnen opbouwen en de ramen afplakken. Natuurlijk, hij spaart daar tijd mee uit die hij wellicht nuttiger kan gebruiken. Maar wij besparen eveneens flink op werkuren die we zelf kunnen presteren.
's Morgens plakken we nog de laatste ramen af die we gisteren niet meer konden doen omdat het tegenwoordig al wat vroeger donker wordt. Vandaag werken we met een ploeg van vier man: een menger, een spuiter (meestal Mathias zelf) en twee pleistergasten die in deze tweede kalklaag een wapeningsnet aanbrengen. Zo voorkomen we barsten en scheuren in de afwerkingslaag. Als we bedenken hoe relatief goed de eerste laag eruit zag, hebben we er alle vertrouwen in dat het met die barsten best zal meevallen. Onze muren zijn aan de binnenkant tenslotte al lang met leem bepleisterd waardoor de muren zich al goed hebben 'gezet'. Op die enkele stevige scheuren die we zelf hebben bijgewerkt na, viel het met de barsten best mee. En er komen nog twee lagen op.
Met deze laag worden de grootste bulten en kuilen in de muren alweer een stuk weggewerkt. Ook de hoeken worden wat mooier rondgezet. Dat het hier en daar nog erg goed te zien is dat er strobalen onderzitten vinden we een pluspunt. Voor ons hoeft het echt niet te strak. Dan hadden we wel op de klassieke manier gebouwd. Na enkele uren flink doorwerken zit de tweede laag er al tegen. Morgen werken we niet om de eerste schooldag niet te missen. Donderdag volgt de afwerking, spannend!

De duiker en de stalen.

Omdat we vier jaar geleden compleet gecharmeerd waren door de kleine reuzin en de olifant van de sultan willen we er deze keer ook bij zijn. We trekken zondagmorgen naar onze vroegere buurt en stappen naar het Sint-Jansplein waar de duiker en de kleine reuzin straks wakker worden. Het is zoals verwacht behoorlijk druk. Deze keer valt het wat tegen omdat de reuzengrote poppen helemaal aan de andere kant van het plein staan. Alle actie vindt ook daar plaats en ze vertrekken zelfs aan die kant. We krijgen ze dus niet echt goed te zien. Dat was vorige keer wel even anders. Toen deden de reuzin en de olifant een ronde over het plein zodat iedereen hen goed kon bekijken. Bovendien kan de duiker niet echt tippen aan die fantastische olifant.
Als we net besluiten het plein te verlaten, krijgen we telefoon van Mathias van het Leemniscaat. Hij heeft voor ons kleurstalen gemaakt. Want we hebben ervoor gekozen om in de laatste laag kalk meteen pigment te gebruiken. Dan hoeven we onze muren achteraf niet meer te schilderen. Wij vinden dat wel zo gemakkelijk en verbazen ons erover dat het de eerste keer is dat hij deze techniek kan/mag toepassen. We spreken dus af om in de namiddag de stalen te bekijken.
We komen ongeveer precies op tijd aan. Mathias brengt ons meteen naar zijn bestelwagen en laat ons daar de stalen zien. Het lijkt haast alsof we een geheimzinnige deal sluiten. Na wat gepalaver kiezen we een kleur die ons wel bevalt. Het gaat om 250 gram goud oker en 200 gram gebrande omber op 30 kg kalk. Een beetje de kleur van koffie verkeerd met wat extra melk, als je begrijpt wat ik bedoel.
Daarna prikken we nog een datum voor de werken want het zal niet voor de komende week zijn. Afspraken op langere termijn zijn niet Mathias' sterkste kant, hebben we ondertussen al ondervonden. Uiteindelijk wordt het 31 augustus en we zijn tevreden dat hij zijn belofte nakomt om eind augustus de afwerkingslaag te doen. Hij zal de steiger op maandag brengen zodat wij die zelf kunnen opbouwen en de ramen afplakken. Zo besparen we weer een flink pak centen. Met een goed gevoel keren we huiswaarts.

Afdruipprofiel.

Aan onze voordeur ligt, in afwachting van een deftig terras, nog even een osb-vloer. De eerste laag kalk hebben we daar gewoon tegenaan laten pleisteren. Vandaag halen we de onderste paar centimeter er terug af zodat we daar een afdruipprofiel kunnen monteren. Zo zorgen we dat het water van de muur onderaan netjes naar beneden valt en onze stromuur niet nat wordt. Daarom moeten we ook even enkele van de ondertussen flink versleten platen OSB weghalen. Het is een zootje, maar dat hoort er nu eenmaal bij.
We kiezen ervoor om dat profiel zo laag mogelijk te plaatsen. Dat we dan later het houten terras er niet onder kunnen schuiven wordt wat lastig. Maar we vinden het belangrijk om deze muren absoluut droog te houden. Vooral omdat het dak in deze hoek niet oversteekt. Dit zijn muren die regelmatig nat worden. We spelen dus liever op zeker.
Wanneer het profiel op zijn plaats zit, smeren we er opnieuw een bak kalk tegenaan zodat we terug gelijk zitten met de bestaande laag kalk. Daarmee zijn we klaar voor het volgende bezoek van het Leemniscaat. Moeten we nog even informeren of Mathias volgende week inderdaad komt.


Op deze foto zijn de afdruipprofielen nog niet geplaatst. Je kan wel zien dat de muren aan weerszijden van de parasol geen dakoversteek hebben.

Grondlaag kalk.

Toen we hoorden dat Mathias maar drie dagen nodig heeft om onze gevel te bepleisteren, dachten we dat daar het opbouwen van de steiger en het afplakken niet bij gerekend was. Sinds vandaag weten we wel beter. Vanmorgen zijn we meteen aan de slag gegaan om de mengmachine aan de praat te krijgen. Nadat het mengsel de juiste consistentie heeft, krijg ik de nodige instructies. Eerste schep ik vijf emmers water uit enkele grote tobbes. Daar gaan zes zakken trasskalk bij. Dan kan de machine even draaien om alles goed te mixen. Ondertussen leg ik de volgende lading kalk klaar. Tegen die tijd zijn de professionals al flink bezig om de kalk tegen de muur te spuiten en uit te smeren. Het duurt dan ook niet lang voor ik de gemixte kalk in de voorraadbak kan kieperen. En dan begint het spel opnieuw.
De kalk is niet altijd perfect. Meer dan eens is het mengsel te droog om goed in het stro te kunnen spuiten. Al gauw gebruik ik zes emmers water op zes zakken kalk. De kalk moet er ook wat sneller bij zodat er genoeg tijd is om het goedje grondig te mengen. Tegen de middag begint het goed te gaan. Al blijkt de kalk de ene keer iets te droog, dan weer iets te nat. Je hebt nu eenmaal niet de tijd om het zaakje precies af te meten. We kunnen alleen ons best doen.
De ene na de andere muur wordt in de kalk gezet. Dat gaat ontzettend snel vooruit met zo'n spuit. Nog voor vier uur zijn alle gevels voorzien van de eerste laag. Tegen onze gevel hangt nu ruim zes ton trasskalk. Daarbij hebben we bijna drieduizend liter water gebruikt. Na een half uurtje opruimen zijn de werkmannen klaar. Morgen komen ze nog even terug om de steiger af te breken. Ik krijg nog de raad om het houtwerk na te kijken op kalkspatten. De eerste dag kan je die vanzelf afvegen. Binnen twee dagen als de kalk begint uit te harden wordt dat een stuk moeilijker. Bovendien staat de stelling er nu nog. Het wordt dus weer een lange dag. Maar het resultaat is geweldig, ons huis is eindelijk winddicht!

Voorbereiding voorgevel.

We hebben de voorbije dagen onafgebroken gewerkt aan onze gevel. Ondertussen zijn alle gaten van de voor- en achtergevel zorgvuldig opgevuld met stroleem. Dankzij het warme weer droogt die natte stroleem op enkele dagen. Beide gevels zijn ook met de grastrimmer gelijk geschoren. Dat worden uiteindelijk nog vrij strakke gevels. Al vinden we dat niet zo erg belangrijk. Je mag gerust blijven zien dat het een strobalenhuis is.
In de noordelijke zijgevel zitten nog heel wat gaten. Of we die muur nog kunnen scheren moeten we afwachten. Dat is niet ideaal maar we hebben wellicht geen tijd meer. Dit weekend moeten we nog heel wat rietmatten op het houtwerk nieten. Als we tussendoor de grootste gaten nog kunnen opvullen met los stro zijn we al tevreden. De steiger van de stucadoor staat al te wachten en maandag beginnen we eraan. Dan is het eindelijk zover en komt de langverwachte kalk ertegen. Ergens vinden we het jammer dat dan het stro definitief zal verdwijnen. Nu de plastiek van de gevel gehaald is, zie je eindelijk weer dat het een strobalen huis is. Dat heeft de voorbije weken toch weer heel wat leuke commentaar van fietsers opgeleverd.

Voorbereiding zijgevel.

Tussen enkele andere afspraken door werken we naarstig verder aan de gevel. De punt van de achtergevel is een tijdrovend karwei. In de eerste plaats omdat strobalen nu eenmaal rechthoekig zijn. We hebben die driehoek zo goed mogelijk opgevuld toen we de stromuren bouwden. En eerlijk gezegd waren we daar toen best tevreden over. Na de leem aan de binnenkant is die muur uiteraard aardig samengetrokken waardoor er bovenaan toch wat gaten zijn ontstaan. Dat moeten we dus zo goed mogelijk opvullen met stroleem. Vooral omdat net hier de warmte zal ontsnappen. We besteden er dus de nodige aandacht aan. Dat we dan geen tijd hebben om de zijgevel deftig te scheren, kan ons niet schelen. Of toch niet zo erg.
Het blijkt een lastige klus omdat we nu de leem bovenop de stelling moeten krijgen. Omdat de stelling niet zo erg groot is betekent dat leem en water in emmers via de ladder op de stelling heisen en dan op de stelling met de mixer aan de slag. Dat is niet geweldig comfortabel! We moeten de stelling bovendien een keer of drie verzetten om de hele muur af te werken. De hitte van de laatste dagen is daarbij geen pretje. We zullen de komende week al aan de voorgevel beginnen zodat we met de zon mee kunnen draaien: 's morgen de voorkant, 's middags de zijgevel en 's avonds de achtergevel. Dan hoeven we niet meer in de felle zon te staan.
De voor en achtergevel zullen we vast nog behoorlijk kunnen voorbereiden. Zowel opvullen met stro en leem, deftig scheren als berieten. Voor de zijgevel zullen we wellicht hier en daar een stuk niet kunnen bijwerken zoals we het eigenlijk willen. Ach, soms moet je keuzes maken.

Voorbereiding gevel.

Een goede week geleden hebben we bericht gekregen dat de trasskalk voor de gevel in de loop van de volgende week geleverd wordt. De stucadoor komt dan begin juli die kalk tegen de gevel spuiten. Dat wil zeggen dat we nog twee weken tijd hebben om de buitenkant van onze stromuren bij te werken en op alle houten balken riet te nieten. Door een ongewone drukte op het werk heb ik de laatste twee weken nauwelijks aan het huis kunnen werken. Vanaf nu heb ik wat vakantie om goed verder te werken. Het zal nodig zijn.
Dit weekend zijn we gestart met de achtergevel. Eerst de plastiek eraf halen, dan alle grote gaten opvullen met stro. Vervolgens de kleinere gaten langs de randen nog eens opvullen met stroleem. Want los stro valt te gemakkelijk uit die smalle spleten. Door onze ervaringen van de voorbije winter weten we maar al te goed dat de cruciale punten van de isolatie tussen de balken en het stro zitten. Aan die koudebruggen willen we dan ook extra aandacht besteden. De onderkant van de muur gaat goed vooruit. Met een kleine stelling die ik gewoon kan oppakken kan ik de muur van het gelijkvloers helemaal afwerken. Het lastigste is het maken van de stroleem op die stelling. Maar ondertussen zijn we al wat meer gewoon.
We zijn uiteindelijk niet helemaal tevreden met de vooruitgang. Het neemt allemaal aardig wat tijd in beslag. Als we bedenken hoeveel muren we nog moeten doen - bovendien op grotere hoogte - gaan we het ergste vrezen. Het enige wat we daar aan kunnen doen is niet te veel piekeren en gewoon verder werken. We zien wel hoever we geraken. Wat we kunnen doen is meegenomen, de rest moet dan maar worden opgespoten met trasskalk. We zien wel hoe het vlot.

Leemwerken verdieping.

Oef, we zijn eindelijk begonnen aan de bovenverdieping. Vorig jaar hebben we de muren al een stevige grondlaag gegeven en het plafond hebben we toen voor de helft kunnen lemen. Ondertussen hebben we wel gemerkt dat de stromuren met zo'n eerste laag leem nog flink samengedrukt worden. Leem heeft nu eenmaal de neiging om te krimpen wanneer het droogt. Ook het gewicht van de leem trekt uiteraard de strobalen lichtjes naar beneden. Dat hebben we onlangs ondervonden doordat een musje zich door een spleet bovenaan de muur een weg naar binnen heeft gebaand.
Dat was toch een signaal dat we daar verder aan moeten werken. De stromuur onder de dakhelling is in elk geval een moeilijk karwei geweest en verdient nog een extra opvulling. We heisen opnieuw ettelijke emmers leem naar boven en maken een stevige stroleem om de laatste gaten definitief op te stoppen. We nemen twee muren onder handen om daar de spleten aan de rand op te vullen en de holtes wat uit te vlakken. Dat is leuker dan het plafond zelf omdat je daar om de haverklap de stelling moet verzetten. En zo boven je hoofd werken is niet bepaald gemakkelijk. Na een tijdje went het wel en krijgt dat rustig karweitje zowaar een meditatief karakter.